Wednesday, January 13, 2021

Thenia mbi shoqerin dhe miqesin

"Fatkeqsite tregojne kush jane shoke te vertete." (Aristoteli)

"Ai qe deshiron te permiresoje shoqerine duhet te filloje me veten." (Lagerlef)

"Miqte mund te vijne dhe te ikin, por armiqte grumbullohen gjithnje e me shume." (Thomas Jones)

"Nese nuk ia kupton karakterin nje njeriu, shiko miqte e tij." (Proverbe Japoneze)

"Mirqenja krijon miq, fatkeqesite i vene ne prove." (Publilius Syrus)

"Miqte mund te vijne dhe te ikin, por armiqte grumbullohen gjithnje e me shume." ( Thomas Jones)

"Shoqeria eshte si ajri, e nevojshme per frymemarrjen, por e pamjaftueshme per jeten." (Show)


Pergatiti
Gezim KOPANI

Friday, January 8, 2021

Çfare eshte krijuar ne ditet e javes ?

 Transmeton Ahmedi se Ebu Hurejre (r.anhu) ka thene:

"Profeti Muhammed a.s.mori doren time dhe me tha:
1.Allahu e krijon token diten e shtune,
2.Kodrat i krijoj te dielen,
3.Pemet (drujt) i krijoj te henen,
4.Fatkeqsit i krijoj te marten,
5.Driten e krijoi te merkuren,
6.Kafshet i krijoj te enjten,
7.Njeriun Ademin a.s. e krijoi te xhuman ne kohen pas ikindis." (Muslimi, Ahmedi)

Pergatiti
Gezim KOPANI

Wednesday, January 6, 2021

Si u krijua bota ?

Si u krijua bota ?

Pas as me te voglin dyshim eshte se; Kirjuesi i botes eshte Allahu i Madh. Ne librin e bekuar Kur'nin fisnik Allahu xh.sh. thote:
"Allahu eshte krijues i çdo sendi dhe Ai eshte mbikqyeres ndaj çdo gjeje." (Ez Zumer ; 62)

- Krijimi i shkruesit (Kalem)

Nga hadithet e percjellura del se gjeja e par qe Allahu ka krijuar ka qene Shkrusi (Kalem). Kur Allahu e krijoj ate i tha: Shkruaj! Ai tha: Cfare te shkruar? Shkruaj cdo gje qe do ndodh deri diten e Gjykimit.

Nga trasmetimet kemi se Profeti Muhammed a.s. ka thene: "E para gje qe Allahu ka krijuar eshte shkruesi (ose Kalemi) dhe Allahu xh.sh. e ka urdheruar te shkruaj, dhe ai (kalemi) ka shkruar cfare do te ndodhe deri ne diten e Gjykimit." (Ebu Davudi, Tirmidhi etj)

Ne nje trasmetim tjeter kemi: "Disa banore te Jemit i thone te derguarit te Allahut xh.sh.; Duam te te pyesim cila eshte gjeja e pare qe Allahu ka krijuar? Muhammedi a.s. tha: "Ka ekzistuar Allahu xh.sh. dhe asgje nuk ka qene para Allahut xh.sh., me pas Arshi i tij ka qen mbi uje dhe kjo eshte e shkruar ne perkujtuesin ne te cilin eshte shkruar gjithçka, e pastaj krijoj qijet dhe token." (Buhari)

- Krijimi i Arshit dhe Kursijes

Transmetohet se: "Abbas ibn Abdul Mutalibi tregon se ishim ulur me Profetin Muhammed a.s. ku nga lugina e Mekes (Bath) del nje re. Muhammedi a.s. pyeti: E dini cfare eshte ajo? Ne i tham: Re! Muhammedi a.s. tha: Re e bardhe! Ne tham: Re e bardhe? Muhammedi a.s. tha: Ajo eshte e para gje qe paraqit apo shfaqur." (Ebu Davudi)

Kur njeriu mendon rreth krijimit te gjithsesise , shejtani fillon te ngacmoj njeriun duke i bere pyetje si: Ku ka qene Allahu para krijimit te qiellit, tokes? Ne lidhje me kete duhet te kemi parasysh se Allahu xh.sh. ekziston me ekzistencen e Tij, as ka fillim dhe as ka mbarim (nese do kishte fillim kush ia dha fillimin, dhe e kunderta).

-Krijimi i Levhi Mahfudh (Pllak e ruajtur)

Levhi Mahfudhi eshte vendi i krijuar posaqerisht . Vend i sigur  ne te cilen ndodhet Pllaka e ruajtur. Nga Iben Abbasi r.a. kemi se: "Ne fillim te Levhi Mahfudhit ka te shkruar fjalen: "La ilahe il-lallahu vahdeh" d.m.th; "Nuk ka te adhuruar tjeter me merite perveç Allahut xh.sh."

Ndersa Iben Xheriri te trasmetuar nga Ens bin Malik thote: "Levhi Mahfudhi gjendet ne lartesin (apo ballin) e Israfilit.(1)" Ndersa ne nje trasmetim tjeter thuhet se: "Levhi Mahfudhi ndodhet ne te djathte te Arshit." (Enes ibn Malik)

Ndersa Et Taberani te marr nga Ibn Abbasi r.a. kemi se Profeti Muhammed a.s. ka thene: "Vertet Allahu xh.sh. e ka krijuar Levhi Mahfudhin me kujdes nga perla te bardha. Faqet e saj jane nga rubini i kuq, ndersa kulmi eshte drite. Shenimet (lapsi) jane drite. Per cdo dite Allahu xh.sh. ka 360 çaste ne te cilet krijon dhe jep furnizim, merr jete dhe jep jete. Allahu eshte qe rrezon dhe Allahu eshte qe ngrite dhe ben ate qe Ai (Allahu) do." 
Ne lidhje me te dhenat e Levhi Mahfudhi kemi transmetimin e Ibn Abbasi i cili thote: "Levhi Mahfudhi eshte pllak e ndertuar prej perlave te bardha. Ka gjatesi aq sa eshte hapsira mes qiellit dhe tokes, dhe e gjere aq sa eshte lindja me perendimin, ndersa cepat (skajet) e tij jane perla te perbera nga rubini, ndersa mbeshtjellesi perbehet nga rubini i kuq. Shkrusi i tij eshte drite, fjalet e tij vin prej Arshit, ndersa permbatja eshte nen mbrojtjen e melekeve."

- Krijimi i qiejve dhe i tokes 

Nga ajetet e Kur'anit por dhe nga hadithet e profetit Muhammed a.s. eshte bere e qarte se qiejt dhe toka eshte krijuar per gjashte dite. Nga Ebu Hurejre r.anhu kemi: :I Derguari i Allahut a.s. e mori doren time dhe me tha: "O Ebu Hurejre! Vertet Allahu krijoi qiejt dhe token dhe ate qe eshte ndermjet tyre per gjashte dite. Ndersa ne diten e shtate u ngrit mbi arsh. Token e krijoi diten e shtune." (Bejhakiu) Sipas transmetimeve te ardhur nga Ibn Xheriri kemi se: "Allahu xh.sh. ka filluar krijimin e tokes diten e shtune." (Ahmed) (2) 

Allahu xh.sh. thote: 
"Ai (Allahu) krijoi qiejt e token dhe gjithçka qe gjendet ne mes tyre brenda gjashte ditesh, e pastaj mbizoteroi Arshin. Ai eshte Meshiruesi. Per kete pyete ndonje shume te dijshem." (El Furkan; 59)

Allahu xh.sh. thote: "Falenderim i qofte vetem Allahut, qe krijoi qiejt dhe token, qe formuloi erresirat dhe driten, e megjithkete (qe Ai meriton levderim) ata qe mohuan, i barazonje (idhujt) me Zotin e tyre." (El Enam; 01)

Ne disa ajete te tjera te Kur'anit Allahu xh.sh. thote: 
"Ai eshte Allahu qe krijoi qiejt e token vetem per gjashte dite, pastaj mbisundoi Arshin. Ai e di çfare futet ne toke dhe çfare del prej saj, çfare zbret prej qiellit dhe çfare ngritet ne te, dhe Ai (Allahu) eshte me ju kudo qe te jeni, Allahu eshte percjelles i asaj qe punoni." (El Hadid; 04)

Po ashtu Allahu xh.sh. thote: "Ai (Allahu) eshte i cili krijoi qiejt e token brenda gjashte diteve (fazve), e Arshi (Froni) i Tij kishte qene (me pare) mbi uje, qe t'ju sprovoje, se cili prej jush eshte me vepermire. Nese ti u thua: "Ju do te ringjalleni pas vdekjes!" Ata qe nuk besuan thone: "Kjo (çfare na thua) nuk eshte tjeter vetem se magji e hapur." (Hude; 07)

Ne hadidhet e trasnmetuara kemi se: "Dikush e pyeti Profetin Muhammed a.s. se ku ka qene Zoti yne para se ti krijoj qiejt dhe token? Muhammedi a.s. ka thene: "Ka ekzituar ne ekzistencen e Tij." Ne nje version tjeter kemi: "Ka eksistuar ne eksistencen e Tij te dentur (si puna e nje mjegulle te dendur) mbi Te ishte ajri, po ashtu dhe poshte dhe pastaj krijoi Arshin mbi uje." (Tirmidhi, Ibn Maxhe etj)

a) Krijimi i qiellit

Si çdo send , edhe qiejt jane krijuar nga Allahu xh.sh. ashtu siç e permendem me siper ajetin e Allahu xh.sh, ne Kur'an ku thote: "Ai (Allahu) krijoi qiejt e token dhe gjithçka per gjashte dite." (El Furkan ; 59).
Nga ajeti shikohet qarte se qiejt permenden ne shumes po ashtu dhe toka. Per ta pasyr me te qate permend ajetin Kur'anor ku Allahu xh.sh. thote: "Allahu eshte Ai qe krijoi shtate pale qiej dhe prej tokes aq sa ata (shtate)..." (Et Talak; 12)

Sipas disa trasmetimeve kemi se: qielli eshte krijuar nga nje lloj mjegulle i dalur nga avulli i ujit, i cili ishte ngritur nga uji i nxehete. Kete e percjell edhe Ibn Abbasi r.a. ku thote: "Kur Allahu deshiroi te krijoje krijesat nga uji nxori mjegullen e cila u ngrit mbi uje duke krijuar keshtu qielli. Per shkak se qielli ngjasonte (me ngjyre) me detin, qiellin e quajti "Sema". Ne secilin qiell Allahu ka vendosur rend dhe qetesi. Pastaj uji eshte thare ne ate masa sa eshte shfaqur toka. Toka ishte e coptuar dhe ketu Allahu krijoi 7 lloje toke."
Po ashtu Iban Abbasi transmeton: "Ne secilin qiell ka vendosur (apo krijuar) melek te cilet jetojne ne te, pastaj qiellin e zbukuroi me yje dhe qillin e beri te bukur dhe te mbrojtur (te ruajtur). Pasi Allahu xh.sh. krijoi qielli , u ngrit mbi Arsh."

b). Krijimi i tokes

Ashtu sikurse qiejt edhe toka eshte krijuar ne shtate te tilla. Per kete Allahu xh.sh. thote: "Allahu eshte Ai qe kirjoi shtat pale qiej dhe prej tokes aq sa ata. Ne te zbatohjet vendimi i Tij (Allahut) per ta ditur ju se Allahu ka fuqi per çdo sen dhe qe me te vertet Allahu ka perfshire çdo send me dijen e vet."( Et Talak; 12) (3)
Sa i takon numrit te tokes kemi disa hadithe. Ebu Hurejra r.anhu ka thene: "Ishim ulur me te Derguarin e Allahut dhe u shfaq nje re. Ai na pyeti: - A e dini se cfare eshte kjo? Ne tham: Allahu dhe i derguari i tij e di! Muhammedi a.s. tha; "Ajo (re) shafqet si denim ne toke, per ata te cilet nuk e falenderojne Allahun dhe nuk i bejne lutje Atij (Allahut)... dhe hadithi vazhdon deri sa pyet: "A e dini sa cfare ka nen ju (nen toke)? Ne i tham: Allahu dhe i derguari i tij e di! Ai tha: Toke! Profeti a.s. pyeti perseri: A e dini cfare ka nen te? Tham: Allahu dhe i derguari i tij e di! Ai tha: Toke e dyte. I derguari i Allahut pyeti perseri: E dini se cfare ka ne mes tyre? Allahu dhe i derguari i tij e di!Profeti a.s. tha: "Nje largesi prej shtateqind vitesh. Dhe vazhdoj keshtu. Dhe pastaj tha: "Betohem ne Allahun nese dikush prej jush shkon pas te keqes, ne token e shtate do jete i shkaterruar." dhe pastaj permendi ajetin Kur'anor ku Allahut thote: "Ai (Allahu) eshte i pari qe ska fillim dhe i fundit qe ska mbarim, i Dukshmi dhe i Padukshmi, dhe Ai (Allahu) eshte me i dijshmi per çdo gje."(El Hadid; 03)
Ne nje hadith permendet gjithashtu numri qe ka toka, ku Ibn Xheriri percjell se kur Ebu Seleme ibn Abdurrahman kishte pasur nje mosmarveshje me njerezit rreth nje toke , Aishja r.anha ka then: "O Ebu Seleme, lere ate toke, se vertet i Derguari i Allahut .a.s. ka thene: "Ai qe perveteson vetem nje pellembe toke te dikujt (patedrejt) ajo (toke) do ti vendoset (do ti hidhet) ne qafe neper shtate toke." (Buhari)
Allahu xh.sh. thote:
"Dhe Ai (Allahu) vuri kodra (te forta) ne toke, ashtu qe ajo te mos lekundet me ju." (En Nahl; 15) 
Nga trasmetimet kemi se: "Kur Allahu e krijoi token, beri qe ajo te lekundet, pastaj i vendosi (krijoi) malet (dhe kodrat) te cilat i renditi ato neper toke, pas kesaj toka u qetesua (nuk u lekund me). Meleket shikuan malet (kodrat) dhe pyeten Allahun xh.sh.; "-O Zoti yne!A ka dicka me te forte mes krijesave te tua dhe maleve?Allahu xh.sh thote: Po! Hekuri! Meleket pyeten: Po me te forte se hekurin? Allahu xh.sh. u thote: Po! Zjarri. Meleket pyet: Po me te forte se zjarri? Allahu xh.sh. tha: Po! Ujin. Meleket pyesin po me te forte se ujin? Allahu thote: Po! Eren. Meleket pyeten: Po me te forte se era? Allahu xh.sh. tha: Po! Njeriu, kur biri i Ademit ndan (jep sadaka) ne ate menyre qe dora e majte te mos e di se cfare jep dora e djathte."(Tirmidhi, nderkoh qe te ngjashem kemi dhe ate qe shenohet tek Ahmedi e qe percjellet nga Enes ibn Malik r.anhu). (4)

- Krijimi i deteve dhe i lumenjeve

Ne suren En Nahl (dmth kapitulli i bletes) pasi Allahu xh.sh. permend se Erdhi (eshte afruar) caktimi i Allahut (kijameti), me urdherin e tij zbresin meleket me shpallje  per te terhequr vemendjen se nuk ka te adhuruar tjeter vetem se Allahut xh.sh. i Cili krijoi qiejt e token me urtesi precise, permend krijimin enjeriut nga nje pukel uji, po ashtu permend krijimin ekafsheve ku nga ato qe del nga kafshet mund te mbroheni nga ftohti (mund te visheni), po ashtu keni dhe dobi te tjera si psh te mund te hani prej tyre, permend kuajt, mushkat, gomeret per tju hipur. Po ashtu permend se ai Alahu leshon nga qielli uj, qe prej tij te keni per te pire, dhe prej tij te keni bime qe ne to ti kullotni bagetit. Per te miren tone prej shiut mbinje si ullinjte, hurmat, rushnjat dhe nga te gjitha frutat e pemeve. Po ashtu Allahu pemend se per ne nenshtroi naten dhe diten, diellin dhe henen. Dhe yjet  jane te nenshtruar , dhe per ata qe ju krijoi ne toke lloje te ndryshme (bageti, bime, peme, minerale etj) ka fakte per nje popull qe di te ze mend apo do te kuptoj. (Per me shum lexo suren En Nahl ; 1-13

Fotografi e bere dy deteve te cilet nuk bashkohet , mu ashtu sic thote Allahu ne Kur'an

Pas gjithe ketij pershkrimi ne lidhje me detet dhe lumejt Allahu xh.sh. ne te njejten sure thote; "Pastaj , Ai (Allahu) eshte qe nenshtroi dietin, qe prej tij te hani mish te fresket, e prej tij te nxirrni stoli qe i bani (i vishni), a i shikon anijet si çajne (lundrojne) ne te (me ushtime e çajne ujin ne det). Ua nenshtroi qe te shfrytezoni nga begatit e Tij (Allahut) dhe ashtu te falenderoi Allahun. Dhe Ai (Allahu vuri kodra (te forta) ne toke, ashtu qe ajo te mo lekundet me ju, (beri) edhe lumenj e rruge qe te mund te orientoheni. Vuri edhe shenja te tjera (per orientim diten), ndersa (naten) ata orientohen me anen e yjeve. Atehere pra, a eshte Ai qe krijon njesoj, sikurse ai qe nuk krijon? A nuk mendoni? Po edhe nese perpiqeni t'i numeroni dhuntite (te mirat) e Allahut, nuk do te mund te arrini t'i percaktoni ato. Me siguri Allahu shume fal dhe shume meshiron." (En Nahl; 14-18)
Ka shume ajete Kur'anore sa i takon deteve. Per me shume lexoni suren;  Esh Shura 32-34, Lukman 31-32 etj por ajeti qe tregon fuqin e padiskutushme me argument te gjall eshte ajeti i sures Er Rahman dhe El Furkan ku Allahu xh.sh. thote; " Ai beri qe dy dete te bashkohen me njeri-tjetrin. ndermjet tyre ka nje pengese qe nuk i lejon te perzihen." (Er Rahman 19-20) Po ashtu Allahu xh.sh. thote; "Ai la te lire te bashkohen dy dete, ku njeri i pijshem e i shijshem, e tjetri i njelmet e i idhet, e mes tyre beri si te jete ndonje pende (pengese), prite qe te mos perzihen." (El Furkan; 53)
Kjo mrekulli e permendur nga Allahu ne Kur'an eshte pranuar shkencerisht shume vone nga shkencetaret bashkekohere, por ata nuk e pranojne faktin se mos bashkimi i dy deteve eshte fuqi e Allahut por thone se kjo gje ndodh per shkak te tensionit siperfaqesore, por me zhvillimin e teknoligjis dhe thellimin e studimeve eshte hedhur posht ajo qe mos bashkimi i dy deteve eshte per shkak te tensionit siperfaqesor duke u pranuar shkencerisht ajetet e Kur'anit te bekuar.
Ushqimet e gjallesave te detit jane hallall per myslimanet (dmth, dhe pse nuk eshte permend



Pergatiti
Gezim KOPANI

Vazhdon...


_____
1. Meleku Israfil eshte meleku i cili do ti fry surit (buris)
2. Ndryshe nga muslimanet , disa besime te tjera mendojne se krijimi ka filluar diten e diele.
3. Shume popuj te meparshem nuk respektuan dispozitat e Zotit dhe ate nga kryeneçesia , andaj perjetuan mundime dhe ndeshkime te papershkrueshme e sipas merites se tyre. Besimetaret, te cileve Allahu u dhuroi shpalljen, Kur'anin , u dergoi Pejgamber, Muhamedin, duhet te ruhen e te zbatojne dispozitat e Allahut fuqia e te cili eshte e pakufishme, i kjoi shtat qiej e shate toka. (Marr nga komenti i Kur'anit fq. 654-655)
4. Eshte interesante fakti qe Allahu xh.sh. permend ne Kur'an male si psh; malin El Xhud , per kete po permend ajetin ku Allahu xh.sh. thote: "Oj toke! perbije ujin tend, dhe o qiell, nderpreje (shiun) , uji u terhoq, urdheri u zbatua dhe ajo (anija) u ndal ne (kodren) Xhudij, e u tha: I shkaterrua qofte populli mizor!" (Hud; 44) Kjo eshte ngjarja qe ka ndodhur ne kohen e profetit Nuh a.s.  Po ashtu duhet te kemi parasysh se ne suren Hud , Allahu xh.sh. permend jeten e disa profeteve si: Nuh a.s, Hudi a.s, Salihu a.s, Luti a.s, Shuajbi a.s, dhe Musait a.s. 

Xhamia e Kuqe ne kalan e Beratit

Minarja e Xhamise se Kuqe ndertuar ne vitin 1417


Xhamia e Kuqe ne kalan e Beratit 

Ne kalan e Beratit vazhdon te qendroj ne kembe minarja e Xhamise se Kuqe. Xhamia e Kuqe eshte ndertuar ne vitin 1417. Historiani i njohur turk Evlija Çelebi shkruan: "Ne kalan e jashtme qe rrethn kalan e brendshme, eshte nje xhami e mbulur me tjegulla, me minare, e gjere. Nje ndertese e ndertuar me mure te hershem guri..." Planimeteria e xhamise perbehej nga salla e lutjeve, hajati dhe minarja e ndertuar me tulla nga te cilat objekti ka marr dhe emrin "Xhamia e kuqe" dhe ndryshe nga xhamit e tjera minarja ndodhet ne pjesen lindore dhe jo ate perendimore siç ndodh zakonisht.

Pergatiti
Gezim KOPANI


Fotografi te bera gjate vizites time ne kalan e Beratit, 29 nentor 2020






Wednesday, December 30, 2020

Pse nje liqen ne Turqi quhet " Liqeni i peshqeve - Balikligol "?

Fotografi nga " Liqeni i peshqeve - Ballëkllëgol (Shanllëurfa)

Liqeni i Peshqeve ndodhet ne Shanllëurfa (1) te Turqis. Arsyeja pse quhet keshtu eshte per faktin se: Mendohet se ne kete vend ( Liqeni Peshqeve " Ballëkllëgol ") ka ndodhur ngjarja e hedhjes se Profetit Ibrahim a.s. ne zjarr nga mbreti Nemrud, por Allahu xh.sh. e shpetoj profetin Ibrahim a.s. dhe pas kesaj ne vendin ku ishte ndezur zjarri Allahu xh.sh. nxorri uje aq shume saqe vendi u kthye ne liqen i cili prej dites se pare e deri me sot eshte i mbushur me peshq. Madje banoret e vendin e vlersonje aq shume liqenin dhe peshqit e tij saqe peshqit nuk preken vecsa kujdesen per ta. 
Liqeni i Peshqeve eshte i gjate 150 m i gjate dhe 30 i gjere ndersa thellsia shkon nga 3 deri ne 5 m. Liqeni i Peshqeve si dhe vendet e tjera ne Shanlleurfes radhiten nder me te vizituarit ne Turqi.

Pergatiti
Gezim KOPANI



__________
1. A e dini se qyteti i lashte i Shanliurfa (Şanliurfa) njihe si qyteti i Profeteve? Kjo per faktin se ne kete qytet mendohet se kan lindur apo kan jetuar shume profet ku me kryesori Profeti Ibrahim a.s. Qyteti i Shanlleurfes eshte nder me te vizituarit ne Turqi per faktin se kete qytet ndodhen:  Liqeni i Peshqeve, Gobeklitepe i cili mendohet se eshte ndertuar para 12.000 vitesh dhe eshte klasifikuar nder ndertimet me te vjetrat qe njeh historia boterore,  Kalaja e Shallëurfes e ndertuar nga dinastia Abaside (814), Museu arkiologjik i Shelleurfes i cili eshte me i madhe ne Turqi, Shpella " Ibrahim" ku mendohet se ka lindur profeti Ibrahim a.s. , Xhamia e Profetit Ibrahim,  Qyteti i lashte i Mesopotanis "Harrani "  i cili daton ne vitin 2250 para eres sone si dhe qyteti mbreterore Halfeti ndertuar ne vitin 855 p.e.sone nga mbreti i Asirise Shalmanseri i III-te, po ashtu ne zonen e Shanleurfes gjendet; Nekropoli i Edeses e cila njohet si varreza me e madhe ne bote.

Biseda e mbretit me nje femije

Tregohet se nje mbret kishte vendos ti jap nje femije nje monedh prej floriri. Femija ne vend qe ta merrte, rrefuzoj monedhen. Ky veprim i femijes habit mbretin , ndaj ai e pyet: Perse nuk pranon ta marresh monedhen? Eshte prej floriri!
Femija i pergjigjet: Sepse me ka thene babai qe te mos marr gje nga askush, sidomos nga ata qe nuk i njoh.
Mbreti buzeqeshi dhe i thote: Mire, por kete here thuaj babait qe ma dha nje mbret!
Femija i pergjigjet: Eshte e kote, nuk te besoj!
Mbreti: Perse nuk me beson?
Femja: Sepse babit time do i duket shume pak per nje mbret dhe do te thote: Mbreterit e vertet kur japin, japin shume dhe jo nje monedhe te vetem.

Pergatiti
Gezim KOPANI

Friday, December 18, 2020

Prijesi i mjekeve Iben Sina - Avicenna

Libri i mjeksis "El Janun fi el Tibb" shkruar nga Iben Sina

Ne boten islame njihet si me emrin Ebu Ali el Husejn ibn Abdullah Iben Sina ndersa ne Europe njihet me emrin Avicenna. Emri me i perodur dhe me i njohur eshte Iben Sina . Sina do te thote "I lart ose i perkryer". Ne boten e filozofis ai njihet me emrin Es Shejhur Reis dmth "Krye prisi".
Ibn Sina lindi ne fshatin e quajtur Afshan afer Buhara sot pjese e Uzbekistanit. Ibn Sina lindi ne vitin 980 kohe kur Buhara perfshihej ne perandorin e Peresise. Vendet si Turqia, Irani, Arabi etj thone se Ibn Sina eshte nga vendi i tyre. 
Fama e Iben Sina vjen per shkak te studimeve, zbulimeve dhe sherbime qe ai ka bere ne fushen e mjeksis duke e quajtur Prijesi i Mjekeve. Po ashtu ai eshte i njohur per diturit e tij te jashtzakonshme ne fushat si; fizik, filozof, astronom, matematike  si dhe ishte njohes i shkelqyer i dijeves islame madje vemendje te vecante i ka kushtuar misticizmit ne fene islame.  
Qe ne mosh te vogel ai dallohet per zgjuarsin e tij, keshtu qe i vogel ai mesoj permendesh (hafizllekun) Kur'anin. Pervec dijeve islame ai shkelqeu ne mjeksi ku ne moshen 17 vjecare arri te sheroj mbretin e Buharas te quajtur Mensur. Per sherimin e tij mbreti Mesur vendosi qe ta shperblej per shpetimin e jetes por Ibn Sina nuk pranoj te hodhet , dhe ne vend te tyre ai kerkoj leje per perdorimin e biblotekes qe kishte pallati mbreteror, leje kjo e pranuar. Ketu Ibn Sina rriti dijen e tij ne boten e mjekesis . Pas vdekjes se babait te tij Ibn Sinan shkoj Ifahan , ne Hamad. Rastesia ndodhi qe mbreti i Hamadit ishte semur keq nga dhimbjet e barkut te cilin po ashtu Ibn Sina e sheroj. 
Ne Hamad Ibn Sina shkruajti librin e jashtazakonshme mbi 1 milion faqesh i quajtur El Kanun fit Tibb" d.m.th "Rregullat apo ligjet mbi mjeksin".
Ky liber eshte quajtur enciklopedia madheshtore e mjeksis. Ndikimi i librit te tij ne boten e mjeksis eshte aq i madh saqe asnje shqyrtim i shkences se mjeksis nuk mund te plotesohet pa ju referuar Ibn Sines. Ne kete liber ai tregon shum ilace, menyret kuruese te shume semundjes dhe menyren e perdorimit te ilaceve te zbuluara ngai vete. Ai ka shkruar me hollsi pjese e trupi dhe semundjet e qe mundojne ate, ka shkruar mbi rreth 700 lloje drogash ku nepemjet te cileve ne menyre te kombinuar behet sherimi apo operime te ndryshme. Po ashtu madheshtor eshte kapitulli qe flet per infeksionet, turberkulozin, semundjet qe shkaktohen nga ujrae zeza, ndikimi pisikilogjik ne shendet. Ibn Sina eshte i pari qe ka shkruar per menigjitit. Po ashtu kepituj te jashtzakonshem jane ato qe flasim mbi gjineokoligjin.


I pari ishte Iben Sina qe shkruajti per menyren e mjekimit te gjendrave te loteve duke treguar dhe veglen qe duhet perdorur per mjekimin e kanalit. Shkurt libri i shkruar nga Iben Sina mbi mjeksin permendet si zbuluesi dhe mjeku i para qe ka arritur te zbuloj, te sheroj anatomike si psh ishte i pari qe paraqiti perberjen e syrit , si te bardhat e syrit, kornea, koroidi, iridi, retinen, nervin optik etj. I jashtzakonshem eshte kapitulli qe flet mbi zemren.
Iben Sina i beri shpjegim te jashtzakonshem zemres duke zbuluar se si Aorta permban tre valvola te cilat hapen kur gjaku vershen ne te nga zemra gjate tkurrjes dhe mbylljes etj. Ai studioj dhe zbuloj muskujt dhe nervat te lidhura me to dhe cilat ishin shkaqe e dhimbjeve te tyre. Studim i hollesishem eshte ai i mushkerit, melçis, shpretkes, veshkave , problemet tek gjoksi i femrave, organeve gjinitale etj. Qe prej shekullit te 12 dhe ne vazhdim libri i Ibn Sines qe flet mbi mjeksin eshte pjese e mesimeve universitare te universiteteve boterore.
Sipas studiuesve Iben Sina ka shkruar mbi 250 libra por nder me njohurit dhe me me ndikim jane:
Libri El Kanun fit Tibb (mjeksi), Esh Shifa (sherimi), En Nexhat (shpetimi) , Ujunul Hikmeh (urtesi), Danishnamaji alai Alaud Devle (filozofi), El Isharat ve Tenbihat (logjik, fizike dhe metafizik) ne kete liber ai ka kapituj te tere qe flasin mbi: psikologjin, kozmologjin, metafiziken etj), Libri ese i quajtur Hajj ibn Jahdhan (I gjalli i biri i te zgjuarit), Risaletut tajr (flet mbi shpendet), Risaletu fi sirril kader (Shpjegimi i sekretet e kaderit), Resaletu fil ashk (ese mbi dashurin), Tahsilus seadeh (arritja e lumturis), El Urxhuzetul fil tib (peme per mjeksin), El Kasidatul Mudavijjeh (Shkrime apo kaside ne vargje), El Kasidatul ajniheti fi nefsi (shkrime mbi shpirtin) etj.

Gjate gjendrimit ne Hamad ne vitin 1037 Iben Sina vdes. 

Pergatiti
Gezim KOPANI

Vizite ne qytetin e Beratit

 



Thursday, December 3, 2020

Pse xhamia "Sanki Yedim" ne Stamboll quhet "Zere sikur hengra" ?

Xhamia Sanki Yedim 


Kjo xhami eshte ndertuar gjate periudhes se Sulltan Sulejmanit (Kanuni) nga arkitekt Mimar Sinan. Xhamia ndodhet ne lagjen Koxha Mustafa Pasha, rruga Kerbaxhi. Xhamia Sanki Yedim ishte nje mesxhid i vogel  e ndertuar nga Keçecizade Hajredin (Hayredin) Efendi i cili ishte nje esnaf me te ardhura te mesme. Ai duke shikuar xhamit e medha qe ndertoheshin, vendos qe te ndertoj vete nje xhami. Mirepo te ardhurat ekonomike por dhe gjendja shendetesore nuk ishin ne favorin e tij per ta plotesuar kete deshire. Duke e ven re kete pamundesi, ai gjen nje zgjidhje duke kurster para duke frenuar veten ne plotesimin e nevojave te tij. Sa here qe shikonte dicka , te cilen e deshironte ju kujtonte deshira per ndertimin e xhamise dhe terhiqej duke thene: "Sanki yedim" d.m.th "Zere sikur hengra" dhe i vendoste para menjeane. Duke vepruar keshtu, pas 20 vitesh arrin te mbledh parat e mjaftueshme sa per te ndertuar xhamin duke ia arritur qellimit. Kjo u percoll tek njerezit, te cilet filluan ta quajne xhamin "Sanki Yedim"

Pergatiti
Gezim KOPANI

Friday, November 13, 2020

Si u percaktua Ezani (thirrja) per namaz ?

Minarja e xhamise se Koder Hanit - Puke

Pas faljes se xhumas se pare ne Medine , dhe pas formimit te shtetit Muhammedi a.s. ndertoj xhamin e Medines. Pervec ibadeteve, aty profeti Muhammed a.s. zhvilloj shume veprimtari dhe takime te tjera deri ne pajtimin e muhaxhireve dhe ensareve. Me stabilizimin dhe hartimin e rregullave (ligjeve) te cilat rregullonin jeten e perditshme, erdh momenti qe myslimanet te kishin thirrjen e tyre unike per namaz i cili quhet Ezan. Ne fillim myslimanet bashkoheshin per faljen e namazit pa ndonje thirrje apo njoftim prandaj kishte raste qe besimtaret vonoheshin ne kryerjen e namazit. Ne kete kohe Muhammedi a.s. filloj te diskutoj me besimtaret per gjetjen e menyres qe do bej njoftimin e besimtareve per faljen e namazit. U dhane mendime si; te ngritet nje flamur, disa than te ndizet nje zjarr, disa than per borin disa thane per kambane, mendime te cilat nuk u pranuan. Ne fund u tha qe te behet thirrje me ze.

Abdullah bin Zejd r.a. ka treguar: "Shikova nje enderr ku nje person i cili ne dore kishte nje zile, dhe me zerin e ziles ecten rreth meje. E pyeta: E shet kete zile? Me pyeti: Per cfar te duhet? i thash; Qe te therras njerezit per namaz! Ai me thote: Deshiron te te tregoj nje menyre me te mir? Sigurisht qe po i thash! Dhe ai me tha: Me ze thuaj; Allahu Ekber (4 here) dhe i tregon formen Ezanit ashtu sic thirret sot. (1) Kur u zgjova shkova tek Muhammedi a.s. dhe i tregova endrren. Muhammedi a.s. me tha: Vertet kjo eshte enderr e vertet,(dhe ky ishte shenja hyjnore ku me pare Muhammedi a.s. ishte njoftuar per menyren e thirrjes. Prandaj Profeti Muhammed a.s. tha: Kjo eshte nje enderr e vertet),  prandaj ngrihu dhe shko tek Bilali e tregoj te therras me fjalet sic te jane thene ne enderr pasi Bilali ka ze te lart. Kur Bilali filloj te therras ezanin , Umer bin El Hatabi r.a. e degjon ne me nxitim shkon tek Muhammedi a.s. ku i thote; O i dashtuni i Allahut! Pasha Allahun e kam shikuar ne enderr keti fjale. Kur e degjoj kete Profeti Muhammed a.s. tha: Falenderimi i takon Allahut xh.sh."
Ne kohen kur profeti Muhammed a.s. ishte ne Medine kishte dy mezin ; Abdullah bin Zejd dhe Abdullah bin Ummi Mektumi. Kur thirrej ezani i sabahut Bilali thoshte; :Es Salatu hajrun minen nevm dmth; "Namazi eshte me i mir se gjumi" dhe ket veprim e pelqeu profeti Muhammed a.s.

Pergatiti
Gezim KOPANI
______
1. Allahu Ekber (4 here), Esh-heduen laIlahe ilAllah (2 here), Esh-Heduenne Muhammeden resullAllah (2 here), Hajja alel salah (2 here), hajja alel felah (2 here), Allahu ekber (2 here) dhe La ilahe ilAllah (1 here).
Para faljes se namazit thuhet ikameti (qe dregon se namazi farz po fillon te falet) dhe ndryshimi mes Ezanit dhe Ikametit eshte: Ezani thirret me ze me qellim per ti treguar besimtareve qe ka hyre kohe e namazit, ndersa ikameti behet me ze brenda xhamis per te treguar se po fillon falja e farzit. Qe te quhet ikamet shtohen fjalet: Kat kametis salatu (2 here) qe thuhen pas fjales: "hajja alel felah". Thirrjen e ezanit dhe ikametit dhe disa lutje te tjera si psh "tespih" i ben Muezini. Diten e xhuma pervec thirrjes se ezanit , behet edhe thirrja e nje ezanit te dyte brenda xhamise. Ezani i dyte behet ne kohen kur xhemati te kete fal 4 rekat sunetet e pare , dhe ne kete kohe Muezini therret Ezanin e dyte. Kjo eshte koha kur imami ngjitet ne mimber per te mbajtur ligjeraten e xhumas.

Contact Form

Name

Email *

Message *

Kontakt: gezimi_01@hotmail.com